De Commissies van toezicht

Toezicht over opsluiting en VN-normen

Publication date: 
03/02/2016 - 13:45
Verslaggeving over "de Dag van de Commissies van Toezicht" op 20 januari 2016, met als onderwerp "De uitwerking in België van het facultatief protocol bij het verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, opgemaakt in New York op 18 december 2002".

Een Commissie van toezicht, samengesteld uit personen vanuit het maatschappelijk middenveld, heeft steeds tot taak gehad om toezicht te houden op de materiële en menselijke omstandigheden van detentie in een gevangenis. Tegelijk met de gevangenissen zijn er steeds Commissies van toezicht geweest. Alleen is hun benaming mettertijd en door bepaalde bijkomende aspecten van hun opdrachten veranderd. 

Steeds meer gelden er internationale normen voor de controle van de gevangenissen. Het Comité tegen foltering van de Raad van Europa (CPT) verricht controles op de gevangenissen in alle landen die deel uitmaken van de Raad van Europa, en dus ook in België.

Het facultatief protocol bij het VN-Verdrag tegen foltering heeft als bijzonder kenmerk dat het voorziet in een intern controlemechanisme voor alle plaatsen van opsluiting. De staten die dit Protocol reeds bekrachtigd hebben, organiseren een controle op de plaatsen van opsluiting overeenkomstig de internationale regelgeving. De staat voorziet in een onafhankelijk controleorgaan, dat bevoegd wordt voor de controle op de gevangenissen en andere plaatsen van detentie zoals de gesloten centra voor illegale vreemdelingen, de gesloten psychiatrische instellingen, de gesloten centra voor minderjarigen (gemeenschapsinstelling), enz.

De dag van de Commissies van toezicht op 20 januari 2016 stond in het teken van de invoering van het VN-controlemechanisme in België. Mevrouw Véronique Laurent, voorzitter van de Centrale raad, heeft deze dag georganiseerd en een inleiding gegeven bij de werkzaamheden. Voor de aanwezige leden van de Commissies van toezicht werd het onderwerp aangebracht in drie presentaties die hun debatvoering hebben gestoffeerd.

1. De heer Eric Leytens, adviseur bij het kabinet van de minister van Justitie, gaf een uiteenzetting over de projecten van de minister van Justitie, de heer Koen Geens, voor de invoering van een onafhankelijk nationaal mensenrechtenmechanisme in België.

2. De heer Damien Scalia, onderzoeker aan de Université catholique de Louvain, gaf een uiteenzetting over de internationale verplichtingen voor België, die voortvloeien uit het aanvullend Protocol bij het Verdrag tegen Foltering (OPCAT) en over de mogelijke rollen voor de Centrale raad en de Commissies van toezicht in deze context.

3. Mevrouw Déborah Weinberg van het Nationaal Migratiecentrum (Myria) heeft toelichting gegeven bij de mogelijke rol van Myria in het kader van de toepassing van een intern VN-controlemechanisme (OPCAT) voor de gesloten centra voor illegale vreemdelingen. 

Elke uiteenzetting is samengevat op één bladzijde, waarvan geen review is gebeurd door de auteur. De podcasts geven de integrale uiteenzettingen en de debatvoering weer.