De Commissies van toezicht

Het Comité tegen foltering van de Raad van Europa (CPT) vraagt België om de detentieomstandigheden in de Belgische gevangenissen te verbeteren

Sigle du Conseil de l'Europe
Publication date: 
09/04/2018 - 12:00
In maart - april 2017 heeft het CPT (dat afhangt van de Raad van Europa) een zevende bezoek gebracht aan de plaatsen waar personen in België van hun vrijheid worden beroofd. Hoewel het vorige periodieke rapport van 2013 dateert, had het CPT de Belgische gevangenissen bezocht in mei 2016 naar aanleiding van de staking van het gevangenispersoneel.

In juli 2017 heeft het CPT een openbare verklaring afgelegd waarin werd aangedrongen op een minimale dienstverlening in de Belgische gevangenissen, ook als het gevangenispersoneel staakt.

De delegatie van het CPT heeft tijdens haar bezoek in maart - april 2017 tal van actoren ontmoet, de gevangenissen van Leuze - en- Hainaut, Brugge, Lantin en Sint-Gillis, alsmede de psychiatrische afdelingen van de gevangenissen Brugge, Lantin en Sint-Gillis bezocht. Ook twee instellingen gespecialiseerd in de tenlasteneming van geïnterneerden kregen bezoek, het FPC te Gent en de inrichting tot bescherming van de maatschappij in Paifve.

De Belgische regering heeft nog niet geantwoord op het rapport, maar ingestemd met de bekendmaking ervan. Het CPT heeft in het rapport van 8 maart 2018 betreffende het periodiek bezoek aandacht voor de inspanningen die de Belgische autoriteiten hebben geleverd om de behandeling van gedetineerden te verbeteren. Er ligt evenwel nog veel werk op de plank.

Een paar vaststellingen:

  • Het contrast tussen de recente en de oudere of verouderende gevangenissen, en het gegeven dat de overbevolking groter is in laatstgenoemde inrichtingen.
  • De verbetering van de globale overbevolkingsgraad, hoewel de toestand in bepaalde gevangenissen zorgwekkend blijft (overbevolkingsgraad van 50% in de strafinrichting te Sint-Gillis).
  • Het gebrek aan activiteiten in de gevangenissen, met het risico op meer spanningen en geweld. De noodzaak om een geïndividualiseerde detentieplan in te voeren.
  • Het gebrek aan activiteiten voor gedetineerden in speciale afdelingen voor geradicaliseerden of onderworpen aan een afzonderingsregime.
  • De verbetering van de toestand van de geïnterneerden via een therapeutische aanpak in het FPC in Gent, hoewel de toestand in de andere psychiatrische afdelingen zorgwekkend blijft en zelfs schrijnend is in de afdeling in Lantin. 
  • Het gebrek aan alternatieve structuren voor de patiënten met weinig kans op reclassering.

Enkele aanbevelingen:

  • De commissies van toezicht moeten kunnen beschikken over beveiligde brievenbussen en de toegang moet met een minimum aan discretie gebeuren.
  •  België moet een minimale dienstverlening organiseren om de elementaire rechten van de gedetineerden te waarborgen. Ons land moet aan het CPT periodiek verslag uitbrengen over de invoering van die minimale dienstverlening.
  • België moet het OPCAT bekrachtigen en een nationaal mechanisme ter voorkoming van foltering invoeren, dat geldt voor alle plaatsen van vrijheidsberoving.
  • De functies van toezicht, bemiddeling en klacht moeten effectief kunnen worden uitgevoerd.

Tijdens de studiedag van 29 maart 2018 (KULeuven) over het toezicht in de plaatsen van detentie heeft de vertegenwoordiger van de minister van Justitie de grote lijnen van het antwoord op het laatste rapport van het  CPT geschetst. 

België zal voor het einde van de legislatuur een minimale dienstverlening invoeren. Die bepalingen passen in een ruimer kader betreffende organisatie van de diensten en het personeelsstatuut. De volgende doelstellingen worden beoogd:

  • De continuïteit van de dienstverlening garanderen en het dienstverleningsaanbod aanpassen aan de behoeften. De werving zal niet langer enkel bewakingspersoneel betreffen.
  • De loopbaan en de opleiding versterken. De bevorderingen gebeuren niet langer op grond van anciënniteit.
  • Een wetenschappelijke ondersteuningsplatform invoeren.
  • Een andere cultuur invoeren op grond van audits, ook externe audits.

België voorziet in controle op de plaatsen van vrijheidsberoving:

  • De Centrale toezichtsraad voor het gevangeniswezen en de commissies van toezicht worden overgeheveld naar het parlement.  De activiteiten van de nieuwe Centrale toezichtsraad starten op 1 september 2018, die van de commissies van toezicht op 1 juni 2019.
  • De professionalisering van de instanties die de gevangenissen controleren. De Centrale toezichtsraad zal kunnen beschikken over een permanent bureau dat bestaat uit vier leden. In 2019 wordt een bedrag van 1.800.000 euro uitgetrokken voor de Centrale toezichtsraad en de commissies van toezicht.
  • Op donderdag 22 februari 2018 heeft de regering een ontwerp tot bekrachtiging van het OCPAT goedgekeurd, dat voor advies aan de Raad van State werd voorgelegd.

 

°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°