De Commissies van toezicht

In elke gevangenis wordt een overlegorgaan verplicht.

Réunion autour d'une table ronde
Publication date: 
07/09/2018 - 14:30
Overlegorganen van de gedetineerden worden verplicht in alle gevangenissen van het Rijk. Die verplichting treedt op 15 september 2018 in werking maar de eerste aanwijzingen zullen in maart 2019 gebeuren.

Reeds in 2010 werd vanuit het directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen een nota verspreid onder de verschillende gevangenisdirecteurs waarin hen werd gevraagd om in hun inrichting over te gaan tot de oprichting van een overlegorgaan. Verschillende gevangenisdirecties waren het experiment aangegaan, inzonderheid in Dendermonde en in Bergen.

In het koninklijk besluit van 22 juni 2018, bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 4 september 2018, worden de opdrachten, de samenstelling en de werkwijze van het overlegorgaan verduidelijkt. De pers berichtte erover.

Het overlegorgaan moet:

  • de gedetineerden enerzijds de mogelijkheid geven inspraak te hebben in aangelegenheden van algemeen belang, en dit teneinde het aanbod in de gevangenis en de organisatiestructuur af te stemmen op de behoeften van de gedetineerden.  Het algemene aspect verwijst naar het collectieve belang. Het kan dan ook niet om individuele verzoeken gaan. Enkel de verzoeken die de gemeenschap betreffen, ressorteren onder het overlegorgaan. Dat kan betrekking hebben op het aanbod van sportieve of culturele activiteiten, de organisatie van de bezoeken, de artikelen die in de kantine beschikbaar zijn, de telefonie of andere voorbeelden. Het overlegorgaan verleent adviezen, het kan dan ook geen beslissing nemen. Het maakt het voor de gevangenisdirectie evenwel mogelijk over informatie te beschikken om meer adequate beslissingen te nemen;
  • anderzijds moet het overlegorgaan een wederzijdse communicatie met betrekking tot de aangelegenheden van algemeen belang ontwikkelen.  De uitdrukking “intérêt communautaire” in de Franstalige versie van het koninklijk besluit kan tot misverstanden leiden aangezien zij kan doen denken aan "gemeenschapsconflicten", terwijl de Nederlandstalige uitdrukking “algemeen belang” adequater lijkt te zijn. Het overlegorgaan beoogt de ontwikkeling van een wederzijdse communicatie tussen het gevangenispersoneel en de gedetineerden over aangelegenheden van “algemeen belang”.

Het overlegorgaan bestaat uit twee personeelsleden – onder wie de gevangenisdirecteur die het voorzitterschap ervan waarneemt – en gedetineerden. De gevangenisdirecteur wijst het personeelslid aan dat hem bijstaat, alsmede de secretaris van het overlegorgaan. Het aantal gedetineerden zal variëren naargelang van de omvang van de gevangenis. De directeur zal het aantal ervan bepalen. Het besluit voorziet niet in een maximumaantal gedetineerden maar wel in een minimumaantal van vier gedetineerden. 

Een van de bijzonderheden van het koninklijk besluit ligt in de wijze van aanwijzing van de gedetineerden. Elke gedetineerde kan zich kandidaat stellen en de aanwijzing van de effectieve en de plaatsvervangende vertegenwoordigers gebeurt door middel van loting, waardoor een antieke traditie van de Atheense democratie weer wordt voortgezet.

Ieder jaar, in de loop van de eerste week van maart, wordt door middel van affiches een oproep tot kandidaten gericht aan alle gedetineerden. De kandidaten moeten hun kandidatuur schriftelijk aan de voorzitter van het overlegorgaan (en dus aan de gevangenisdirecteur) bezorgen, ten laatste de zevende dag die volgt op de oproep.

De namen van de vertegenwoordigers worden ter kennis gebracht van de gedetineerden en van de personeelsleden. Het overlegorgaan vergadert minstens één maal per kwartaal op initiatief van de voorzitter ervan.

De vertegenwoordigers van de gedetineerden bezorgen de voorzitter de punten die zij op de agenda wensen te plaatsen. Zij kunnen ook voorstellen dat een externe persoon deelneemt op grond van het behandelde thema. Zij zouden bijvoorbeeld kunnen voorstellen dat een lid van de commissie van toezicht deelneemt.  De secretaris bezorgt het verslag van de vergadering aan elke deelnemer.

De directeur bepaalt de voorwaarden waaronder de vertegenwoordigers van de gedetineerden de andere gedetineerden kunnen raadplegen. De aanwijzing van de vertegenwoordigers van de gedetineerden blijft één jaar geldig, vanaf 1 april tot 31 maart van het volgende jaar.